काठमाडौं । गत मंगलबार बेलुका (जनवरी २८) राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले पहिले नै सरकारी कार्यक्षमता विभाग नामक एक लागत र नियमन कटौती प्रयासको नेतृत्व गरिरहेका स्पेसएक्सका संस्थापक र प्रमुख कार्यकारी अधिकारी एलन मस्कलाई अर्को काम दिएको घोषणा गरे ।
ट्रम्पले आफ्नो ट्रुथ सोशल प्लेटफर्ममा एक पोष्टमा लेखे, “मैले एलन मस्क र स्पेसएक्सलाई बाइडेन प्रशासनद्वारा अन्तरिक्षमा लगभग फसाइएका दुई बहादुर अन्तरिक्ष यात्रीहरूलाई फिर्ता ल्याउन भनेको छु । उनीहरू धेरै महिनादेखि अन्तरिक्ष स्टेशनमा पर्खिरहेका छन् । ईलनले चाँडै यात्रा गर्नेछन् । आशा छ, सबै सुरक्षित हुनेछ । शुभकामना ईलन!!!” यो सन्देश मस्कको सोशल मिडिया साइट एक्समा पनि प्रकाशित भएको थियो ।
यो सन्देश बुच विल्मर र सुनिता विलियम्सका बारेमा रहेको बुझिएको छ । विलियम्स र बुच विल्मोरग गत २०२४ जुनदेखि अन्तरिक्ष प्रयोगशालामा बसिरहेका छन् ।
उनीहरू बोइङको स्टारलाइनर अन्तरिक्ष यानको पहिलो मानवयुक्त मिसनमा आएका थिए, जुन लगभग १० दिनसम्म रहने योजना थियो। तर, स्टारलाइनरले थ्रस्टर समस्याको सामना गर्यो, र नासाले विलियम्स र विल्मोरको अन्तरिक्ष प्रवासलाई बढाउँदै बोइङसँग मिलेर समस्याको अध्ययन गर्यो ।
गत अगस्टमा नासाले उनीहरूलाई स्टारलाइनरमा फिर्ता ल्याउने जोखिम नलिने निर्णय गर्यो । क्याप्सुल बिना मानवयुक्त पृथ्वीमा फिर्ता आउनेछ (जुन सेप्टेम्बरमा कुनै घटना बिना फिर्ता आयो), र विल्मोर र विलियम्स स्पेसएक्स क्रू ड्रागन क्याप्सुलमा फिर्ता आउनेछन् — जुन कम्पनीको क्रू-९ मिसनको यान हो, जुन सेप्टेम्बर २८ मा आइएसएसमा प्रक्षेपण गरिएको थियो ।
स्पेस डटकमका अनुसार यो निर्णयले केही क्रू परिवर्तन गरायो; नासाले विल्मोर र विलियम्सलाई फिर्ता यात्राको लागि ठाउँ बनाउन मूल चार व्यक्तिको क्रू-९ प्रक्षेपणबाट २ अन्तरिक्ष यात्री हटाउनु पर्यो । (नासा अधिकारीहरूले भनेका छन् कि स्टारलाइनरका दुवै अन्तरिक्ष यात्री आइएसएसमा स्वस्थ छन्, र उनीहरूको प्रवासको अन्त्यसम्म समर्थन गर्न पर्याप्त आपूर्ति छ।)
ट्रम्पले आफ्नो पोष्टमा यो पहिले नै बनेको फिर्ता योजनाको उल्लेख गरेनन् । मस्कले पनि गरेनन्, जसले एक्समा प्रकाशित हुनु अघि राष्ट्रपतिको अनुरोधलाई उल्लेख गरे ।
मस्कले मंगलबार दिउँसो एक्स पोष्टमा लेखे,“@POTUSले@स्पेसएक्सलाई @स्पेस_स्टेशनमा फसेका २ अन्तरिक्ष यात्रीहरूलाई सकेसम्म छिटो फिर्ता ल्याउन अनुरोध गरेका छन् । हामी यसो गर्नेछौं । बिडेन प्रशासनले उनीहरूलाई यति लामो समयसम्म त्यहाँ छाडेको निकै नराम्रो छ ।”
यस सन्दर्भमा “सकेसम्म छिटो” भन्नाले के बुझिन्छ भन्ने कुरा अस्पष्ट छ । क्रू-९ मूल रूपमा फेब्रुअरी अन्त्यमा फिर्ता आउने योजना थियो । तर त्यो समयरेखा कम्तिमा एक महिना पछि सारिएको छ ताकि स्पेसएक्सले क्रू-१० मिसनको लागि तयार गरिएको क्रू ड्रागनको काम पूरा गर्न सकोस् । क्रू-१० ड्रागन एउटा बिल्कुल नयाँ (राइट-प्रोभेन नभएको) यान हो, र कम्पनीले सबै कुरा जाँच गर्न केही बढी समय चाहन्छ ।
के मस्कले स्पेसएक्सले क्रू-१० तयार हुनु अघि नै क्रू-९ लाई फिर्ता ल्याउने प्रयास गर्ने यो संकेत दिन खोजेका हुन्? नासाले यो योजनामा धेरै खुशी हुने छैन । जसरी आर्स टेक्निकाका एरिक बर्जरले उल्लेख गरेका छन् ।
यसले डन पेटिटलाई आइएसएसमा एक्लो नासा अन्तरिक्ष यात्री बनाउनेछ । उनले अतिरिक्त सहायता आउनु अघि धेरै विज्ञान र प्रचालन सम्बन्धी काम आफैं गर्नुपर्ने स्पेस डटकमले उल्लेख गरेको छ ।
नासाका प्रमुख समाचार अधिकारी चेरिल वार्नरले पत्रकारहरूलाई भने, “नासा र स्पेसएक्सले सुरक्षित रूपमा एजेन्सीका स्पेसएक्स क्रू-९ अन्तरिक्ष यात्री सुनिता विलियम्स र बुच विल्मोरलाई सकेसम्म छिटो फिर्ता ल्याउने र क्रू-१० को प्रक्षेपण गरेर अभियानहरू बीच ह्यान्डओभर पूरा गर्न तयारी गरिरहेका छन् ।”
