काठमाडौँ । भारतको बम्बई उच्च अदालतले कुनै व्यक्तिले अर्को व्यक्तिलाई ''आई लभ यु" भन्नुलाई यौन उत्पीडनको रुपमा लिन नमिल्ने ठहर गरेको छ । अदालतले फैसलामा भनेको छ-आई लभ यु शब्दले यौन अभिप्राय स्पष्ट रूपमा झल्काउन सक्दैन ।
उच्च अदालतको न्यायाधीश उर्मिला जोशी-फाल्केले इजलासले बाल यौन अपराध संरक्षण ऐन र भारतीय दण्ड संहिता को प्रावधानहरू अन्तर्गत एक नाबालिग केटीलाई पछ्याउने र यौन उत्पीडन गरेको भन्दै दायर मुद्दा खारेज गर्दै यौन दुर्व्यवहार आरोप लागेका पुरुषलाई छाड्न आदेश दिएको छ ।
""आई लभ यु" भन्ने शब्दहरू आफैंमा विधायिकाले विचार गरे अनुसार "यौन अभिप्राय" मा परिणत हुँदैनन्। यदि उच्चारण गरिएका शब्दहरूलाई यौन अभिप्राय व्यक्त गर्ने रूपमा लिने हो भने, वास्तविक उद्देश्य यौनको कोणमा तान्नु हो भन्ने कुराको सुझाव दिने कुरा अरू केही हुनुपर्छ। यो कार्यद्वारा प्रतिबिम्बित हुनुपर्छ," जुन ३० को फैसलामा भनिएको छ।
अक्टोबर २३, २०१५ मा नागपुरको खापा गाउँमा भएको एक घटनाबाट उत्पन्न भएको विवाद अदालत पुगेको थियो । कक्षा ११ मा पढ्दै गरेकी १७ वर्षीया बालिका आफ्नो काकासँग स्कूलबाट घर फर्कने क्रममा स्थानीय बाल्या भनेर चिनिने व्यक्तिले कृषि खेत नजिकै मोटरसाइकलमा उनीहरूलाई रोकेको अभियोगपत्रमा उल्लेख छ ।
अभियोजन पक्षका अनुसार ति पुरुषले बालिकाको हात समातेर आफ्नो नाम बताउन आग्रह गरे र भने, "म तिमीलाई माया गर्छु।" बालिकाले पछि आफ्नो बुबालाई सो कुरा बताएपछि प्रहरीमा उजुरी दर्ता भएको थियो ।
अनुसन्धान पछि आरोपीलाई भारतीय दण्ड संहिताको धारा ३५४ए(१) (शारीरिक सम्पर्क र अवांछित यौन सम्पर्कको लागि अग्रसरता), धारा ३५४डी(१)(i) (पिछा गर्ने) र पोक्सो ऐनको धारा ८ (अनावश्यक यौन सम्पर्क बिना नाबालिगसँग शारीरिक सम्पर्क समावेश गर्ने यौन आक्रमण) अन्तर्गत आरोप लगाइएको थियो ।
२०१७ मा नागपुरका अतिरिक्त सत्र न्यायाधीशले उनलाई दोषी ठहर गर्दै तीन वर्षको सजाय ५ हजार रुपैयाँ जरिवानाको सजाय सुनाएको थियो । उक्त व्यक्तिले मुठभेडमा कुनै यौन मनसाय नभएको, पिछा परेर बराबर बारम्बार सम्पर्क नभएको र POCSO अन्तर्गत यौन आक्रमण स्थापित गर्न आवश्यक पर्ने शरीरको कुनै पनि भागमा नछोएकोले आफूलाई दोषी ठहर गर्ने जिल्ला अदालतको आदेशविरुद्ध पुनरावेदन गएका थिए ।
ति पुरुषका कानुन व्यवसायीले पीडितको उमेरको प्रमाणलाई लिएर इजलासमा चुनौती दिएका थिए तर उच्च अदालतले काटोल नगर परिषद्को उप-रजिस्ट्रारले जारी गरेको जन्म प्रमाणपत्र मार्फत अभियोजन पक्षले उनको उमेरलाई उचित रूपमा स्थापित गरेको पाए । अदालतले यस्तो कागजात सार्वजनिक अभिलेख हो र भारतीय प्रमाण ऐनको धारा ७४ र ७७ अन्तर्गत स्वीकार्य भएको उल्लेख गर्यो ।
यद्यपि, अपराधहरूको लागि आवश्यक मानसिक तत्व प्रमाणित गर्ने कुरा आउँदा उच्च अदालतले प्रमाणको अभाव भएको पाएको थियो ।
"अभियोजन पक्षको प्रमाणलाई विचार गर्दा, अभियुक्तको मनस्थिति पत्ता लगाउन, अभियुक्तको वास्तविक मनसाय पीडितसँग यौन सम्पर्क स्थापित गर्नु थियो भन्ने संकेत गर्ने एउटा पनि परिस्थिति छैन। अभियुक्तको "आँखाको अभिव्यक्ति" वा शारीरिक भाषाको प्रकृतिमा कुनै इशारा थियो भन्ने प्रमाण रेकर्डमा छैन । यसबाहेक, प्रश्नमा "एउटै शब्द" बारम्बार गरिएको छैन, तर यो एक पटक मात्र गरिएको थियो ।'' त्यसैले प्रमाण पुग्न सकेन, अदालतले भनेको छ ।
अदलातले थप भन्यो 'म तिमीलाई माया गर्छु' वाक्यांशलाई यौन उत्प्रेरित कार्यको रूपमा स्वचालित रूपमा व्याख्या गर्न सकिँदैन जबसम्म यौन सम्पर्कमा संलग्न हुने वा पछ्याउने उद्देश्यलाई संकेत गर्ने अन्य परिस्थितिहरूले समर्थन गर्दैन ।
पीछा गर्ने आरोपको सन्दर्भमा, उच्च अदालतले कुनै कार्य एक पटक मात्र भएको थियो र यसमा IPC को धारा ३५४D अन्तर्गत आवश्यक तत्वहरू रहेका बारम्बार पछ्याउने वा सञ्चारको प्रयासहरू समावेश थिएनन् ।
Pocso ऐनको धारा ७ अन्तर्गत यौन आक्रमणमा यौन उद्देश्यले शारीरिक सम्पर्क समावेश हुनुपर्छ र विशेष गरी गुप्तांगहरूलाई लक्षित गर्नुपर्छ वा अन्यथा स्पष्ट रूपमा यौन प्रकृतिको हुनुपर्छ भनेको छ। यौन अभिप्राय वा बारम्बार आचरणको कुनै प्रमाण नभेटेपछि, अदालतले दोषी ठहर खारेज गर्यो र पुरुषलाई तुरुन्तै रिहा गर्न आदेश दियो ।
