काठमाडौं । सगरमाथामा १०० वर्ष पहिले आरोहण प्रयास गरेका एक आरोहीको जुत्ता फेला परेको छ ।
सेप्टेम्बरमा, सगरमाथाको उत्तरी क्षेत्रको मुनि, केन्द्रीय रोङबुक ग्लेशियरको फराकिलो विस्तारमा, नेशनल जियोग्राफिक वृत्तचित्र टोलीले फोटोग्राफर र निर्देशक जिमी चिन, फिल्म निर्माता र पर्वतारोही एरिक रोएपके र मार्क फिशरसँग जुत्ताको थप जाँच गरेको थियो नजिकबाट। जुत्ताभित्र उनीहरुले एउटा खुट्टा फेला पारे, जुन तिनीहरूले तत्कालै एन्ड्रयू कोमिन इर्विन वा स्यान्डीको रूप चिनिन्थे । जो १ सय वर्ष पहिले प्रसिद्ध पर्वतारोही जर्ज म्यालोरीसँग बेपत्ता भएका थिए।
वृतचित्र निर्माण गर्न सगरमाथा पुगेको ‘नेशनल जियोग्राफिक’को टोलीले १०० वर्ष पहिले सगरमाथा आरोहणको प्रयास गरेका एन्ड्रयु स्यान्डी इरभिनको जुत्ता फेला परेको हो ।
इर्विन र म्यालोरी अन्तिम पटक जुन ८, १९२४ मा विश्वको सर्वोच्च शिखरमा पुग्ने पहिलो व्यक्ति बन्ने प्रयास गर्दा देखिएका थिए। तिनीहरूले आरोहण गरेका थिए कि भन्ने प्रश्न सबै समयको सबैभन्दा ठूलो आरोहण रहस्यको रूपमा रह्यो। यदि इर्विन र म्यालोरी सफल भए भने, तिनीहरूको उपलब्धि तेन्जिङ नोर्गे र एडमन्ड हिलारी अन्ततः सगरमाथाको शिखरमा पुग्नु भन्दा २९ वर्ष अघि थियो । जर्ज म्यालोरीको शव सन् १९९९ मा फेला परेको थियो ।
‘नेशनल जियोग्राफिक’ टोलीका एक सदस्य मार्क फिसरले भने, “जुत्तामा नेम प्लेट थियो ।” एन्ड्रयु र जर्ज म्यालोरी सगरमाथाको चुचुरोमा पुगे कि पुगेनन् भन्ने अझै प्रमाण भेटिएको छैन । एडमण्ड हिलारी र तेन्जिङ नोर्गे शेर्पाले सगरमाथा आरोहण गर्नुभन्दा तीन दशकअगाडि नै सगरमाथा एन्ड्रयु र जर्ज आरोहणका लागि गएका थिए ।
‘नेशनल जियोग्राफिक’का अनुसार उनीहरूले सगरमाथाको उत्तरी मोहडाभन्दा तल रहेको रोङबुक हिमनदीमा एन्ड्रयुको उक्त जुत्ता फेला पारेका हुन् । जियोग्राफिकका वृतचित्र निर्देशक जिम्मि चिन भन्छन्, “मैले मोजा उठाए । अनि त्यसमा सेतो फित्तामा रातो अक्षरमा एन्ड्रयुको नाम लेखिएको थियो ।”
जुत्ताभित्र भेटिएको खुट्टाको अवशेष एन्ड्रयुको हो कि होइन भनेर जाँच गर्न डीएनए परीक्षण गरिने भएको छ । एन्ड्रयुको परिवारले पनि डीएनए जाँचका लागि नमुना दिने बताएका छन् । एन्ड्रयुको परिवारले उनको कुनै पनि अवशेष भेटिने आश मारिसकेको थियो ।
‘नेशनल जियोग्राफिक’को टोलीले सन् १९९३ लेखिएको एउटा अक्सिजन बोतल पनि फेला पारेको छ । ‘नेशनल जियोग्राफिक’को टोलीले फेला पारेको अक्सिजन बोतल एन्ड्रयु हराएपछि सगरमाथा आरोहणका लागि गएको बेलायती आरोही दलले फेला पारेको थियो । यो आरोही दलले एन्ड्रयुको हिम बन्चरो (आइस एक्स) पनि फेला पारेको थियो ।
सन् १९०२ मा जन्मिएका एन्ड्रयु सगरमाथा आरोहणका लागि जाने तेस्रो बेलायती आरोही टोलीका सदस्य थिए । एन्ड्रयु र जर्ज सन् १९२४ को ८ जुनमा सगरमाथा आरोहणका क्रममा हराएका थिए । यी दुईजनालाई अन्तिमपटक सगरमाथाको चुचुरोभन्दा आठ सय फिट तल देखिएको थियो । त्यसपछि यी दुईजना हराएका थिए ।
